Moderne Micha
Micha Nederland deelt verhalen van Moderne Micha’s. Hier een interview met een moderne profeet over onrecht en armoede, over een zoektocht naar het goede, over de Nieuwe Beurskoers, en wat heeft dat te maken met David en Goliath?
Kees Gootjes over verschil maken in de wereld van het grote geld
Nederland heeft veel mensen die recht zoeken en recht brengen, die lopen in de voetsporen van Micha. Sommigen zijn denkers, sommigen zijn doeners. Dit keer ontmoet ik (interviewer Henk Vrijhof) Kees Gootjes, een doener, die zijn verstand goed gebruikt. Hij woont in Amersfoort en werkt in de Randstad. Zijn inspiratie? Hoe de Bijbel doordrongen is van strijd tegen onrecht. “In de Bijbel neemt God het op voor ‘the little guy’. De Bijbel zet machtscultuur op z’n kop. Dat vind ik heerlijk!”
We spreken elkaar op het terras van bistro Het Lokaal in Amersfoort. De setting past goed bij ons gesprek. Midden in de stad, tussen imponerend grote nieuwe gebouwen – het ene nog prestigieuzer dan het ander -, grenst ons terras aan een slecht onderhouden, braakliggend grasveld. Het is een beetje een landelijk tafereel. Het voelt als een oase van rust midden in de drukte van het stadsverkeer. Het Lokaal staat voor puur en lokaal gemaakt eten. Het staat voor het organische, kwetsbare leven, dat zich een plek heeft verworven temidden van de grootstedelijke systeemwereld.
Twee werelden, de ene imponerend, de andere bescheiden, maar wel vol leven en een beetje slordig. Er zit een groot spanningsveld tussen deze werelden. Het spanningsveld waar Kees Gootjes dagelijks mee dealt.
Onrecht en zichtbare armoede
Al jong werd Kees met groot onrecht geconfronteerd. Hij groeide op in het Zuid-Korea van de jaren tachtig. Dat was toen nog niet het welvarende land van nu. Je had er nog krottenwijken. Armoede was daar nog heel zichtbaar en nog een dagelijkse strijd op leven en dood.
Kees heeft toen gezien hoe zijn ouders daar hun verantwoordelijkheid in namen. Zij hadden een huishoudster in dienst die zij iets meer dan marktconform betaalden. Maar ook stopten zij haar eten toe. Als de familie Gootjes in de zomer voor drie maanden op verlof ging, betaalden zij haar gewoon door, terwijl dat niet gebruikelijk was. Zo kreeg Kees mee dat het vanzelf sprak dat je mensen die in een systeem nauwelijks konden overleven, menselijk behandelt en naar vermogen helpt.
Zoeken naar het goede met geld
De strijd tegen onrecht werd voor Kees pas concreet aan het einde van zijn bachelor studie Business. Een studie waarbij je gewoon ‘technisch’ leert hoe je een internationaal bedrijf moet runnen. Pas in het vierde jaar werd hij met de ethische kant van het zakendoen geconfronteerd, toen hij een aantal keuzevakken volgde. Tijdens het vak ‘Globalisation’ las hij in een boek van de Amerikaanse topeconoom Joseph Stiglitz over de schaduwkanten van de wereldeconomie. Hij volgde het vak ‘Business Ethics’. Hierbij kwam onder meer kinderarbeid aan de orde. Kees: “Ik was verbouwereerd toen ik zag hoe laconiek veel van mijn medestudenten hiermee omgingen. Die vonden dat kinderarbeid er gewoon bij hoorde.”
Voor deze studie liep hij stage bij State Street, één van de vijf grootste vermogensbeheerders in de wereld. Daar leerde hij de wereld van het grote geld kennen. Hij moest er elke dag voor zorgen dat miljoenen dollars omgewisseld werden tegen andere valuta’s, voor de aan- en verkoop van aandelen en obligaties. Het maakte hem mateloos nieuwsgierig. Hij wilde weten wat al die bedrijven met al dat geld deden. Hij raakte gefascineerd door geld. Niet door het te ‘hebben’, maar door wat geld doet en wat het mogelijk kan maken.
Zo kwam Kees in de financiële sector. “Ik had bij State Street kunnen blijven werken. Maar dan was ik in een gouden kooi terechtgekomen. En dat wilde ik niet. Ik wilde vrij zijn.”
In 2006 verhuisde Kees naar Nederland. ‘Aangestoken’ door de ethische kant van het zakendoen, volgde hij een master International Development Studies aan de Universiteit van Utrecht. Tijdens de loopbaan die erop volgde, richtte hij zich op de sociale impact die het zakendoen heeft en de impact ervan op mensenrechten.
De Nieuwe Beurskoers
In 2024 werd hij directeur van de Nieuwe Beurskoers. Dit is een vereniging van en voor kerken en kerkelijke instellingen die meer van Gods liefde willen zien in de economie. Hierbij maakt de Nieuwe Beurskoers als kleine aandeelhouder van grote, internationaal opererende bedrijven, gebruik van de mogelijkheid om in gesprek te gaan met de top van die bedrijven. Zij deelt dan haar visie op respect voor mensen en de planeet.
Dit betekent dat Kees veel aandeelhoudersvergaderingen bezoekt. Hij stelt dan heel specifieke, soms lastige vragen. Kortgeleden heeft hij het probleem van arbeidsmigratie bij twee grote, Nederlandse bedrijven aan de orde gesteld. Hij heeft het toen voor elkaar gekregen dat men hem toezegde dat men er iets aan ging doen als er geloofwaardige casussen van uitbuiting aangeleverd zouden worden. Dat is voor Kees geen enkel probleem. “Ik heb goede contacten met de Pauluskerk (lid van DNBK) in Rotterdam”, zegt Kees. “Zo’n toezegging moet je niet onderschatten. Die wordt genotuleerd. Daar kan een bedrijf op aangesproken worden.”
Impact maken door de kerk.
Dat is het bijzondere van de positie die Kees inneemt. Als aandeelhouder met relatief weinig aandelen vertaalt hij de stem van arbeidsmigranten en dakloze mensen. Hij vertegenwoordigt een groot netwerk. Zo geeft hij mensen uit de harde en kwetsbare realiteit een stem bij de mensen die opereren in de systeemwereld van het grote geld. Dát is het spanningsveld waarin Kees opereert.
“Als christenen en als kerk kunnen we veel meer invloed uitoefenen dan we vaak denken”, stelt Kees. “We hebben een groot netwerk. Vergis je niet, de wereldwijde kerk is het grootste netwerk in de wereld. Daarmee hebben wij toegang tot waardevolle kennis en kunnen we de publieke opinie beïnvloeden op een manier waar bedrijven beducht voor zijn. En we hebben veel morele kracht.” Het gaat erom dat we daar goed mee omgaan. “Ik ben nooit onbeschoft, ik blijf altijd professioneel. Aan het einde van vergaderingen ga ik steevast naar de bestuurstafel om de bestuurders een hand te geven.”
David en Goliath
Het voorbeeld van David en Goliath dringt zich hierbij op. David, die goed getraind was in het slingeren van stenen, wist Goliath met één steen in één worp dodelijk te treffen. Zo kan je de vragen zien die Kees stelt. Hij komt vaak met slechts enkele vragen naar een aandeelhoudersvergadering. Maar die treffen wel doel. Ze zetten de top van een onderneming aan het denken. Soms leiden de vragen zelfs tot een concrete toezegging, die effectief verandering in gang zet. Dit gebeurde in de casus over arbeidsmigranten.
We kunnen tegen grote bedrijven opzien zoals tegen Goliath. Machtig en sterk en veel groter dan wij. “Maar grote bedrijven hebben ook hun kwetsbare kanten”, maakt Kees duidelijk. Voor Kees is het de kunst om die kwetsbaarheden op te zoeken. Als een David kan Kees door het ‘slingeren’ van één vraag in het gezicht van het bestuur tijdens een aandeelhoudersvergadering de Goliath-onderneming dáár treffen.
Zo houdt Kees het vol. Ook al is hij maar een kleine belegger: er wordt naar De Nieuwe Beurskoers geluisterd. Zo bestrijdt Kees onrecht. Gedreven door zijn passie om iets te doen aan het onrecht in deze wereld en omdat hij gelooft dat de God van de Bijbel dit als christenen van ons vraagt.
(Bron, met toestemming: Micha Nederland)